{"id":12861,"date":"2025-03-30T17:35:55","date_gmt":"2025-03-30T17:35:55","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/03\/30\/norvegjia-ringjall-bunkeret-e-luftes-se-ftohte-perballe-kercenimit-rus\/"},"modified":"2025-03-30T17:35:55","modified_gmt":"2025-03-30T17:35:55","slug":"norvegjia-ringjall-bunkeret-e-luftes-se-ftohte-perballe-kercenimit-rus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/03\/30\/norvegjia-ringjall-bunkeret-e-luftes-se-ftohte-perballe-kercenimit-rus\/","title":{"rendered":"Norvegjia ringjall bunker\u00ebt e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, p\u00ebrball\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimit rus"},"content":{"rendered":"<p>Af\u00ebrsia e Norvegjis\u00eb me Bashkimin Sovjetik gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb e shtyu vendin nordik t\u00eb nd\u00ebrtonte shum\u00eb bunker\u00eb ushtarak\u00eb \u2013 disa prej tyre baza t\u00eb m\u00ebdha sekrete p\u00ebr avion\u00eb dhe anije luftarake. Sot, p\u00ebrball\u00eb tensioneve t\u00eb reja me Rusin\u00eb, k\u00ebto struktura t\u00eb n\u00ebndheshme po kthehen s\u00ebrish n\u00eb v\u00ebmendje.<\/p>\n<p>\u00c7do vit, qindra mij\u00ebra turist\u00eb vizitojn\u00eb veriun e Norvegjis\u00eb, por ajo \u00e7far\u00eb nuk e shohin kurr\u00eb \u00ebsht\u00eb bota sekrete e fshehur n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb maleve: avion\u00eb luftarak\u00eb dhe n\u00ebndet\u00ebse b\u00ebrthamore t\u00eb strehuara n\u00eb shpella gjigante n\u00ebntok\u00ebsore.<\/p>\n<p>Norvegjia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend me shum\u00eb bunker\u00eb. N\u00eb kulmin e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, ky vend me popullsi t\u00eb rrall\u00eb dhe malor kishte rreth 3 mij\u00eb struktura n\u00ebntok\u00ebsore, ku forcat e armatosura norvegjeze dhe aleat\u00ebt e tyre mund t\u00eb fshiheshin dhe t\u00eb b\u00ebnin rezistenc\u00eb ndaj \u00e7do pushtuesi. Shum\u00eb prej k\u00ebtyre bunker\u00ebve datojn\u00eb q\u00eb nga koha kur Norvegjia ishte pjes\u00eb e Murit Atlantik t\u00eb Hitlerit gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore \u2013 apo edhe m\u00eb her\u00ebt \u2013 dhe publiku norvegjez kishte pak ose aspak dijeni p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>Sot, nd\u00ebrsa lufta p\u00ebrfshin Ukrain\u00ebn lindore, Norvegjia po reaktivon dy prej strukturave m\u00eb ikonike n\u00ebntok\u00ebsore t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/p>\n<p>Pran\u00eb kufirit me Rusin\u00eb, n\u00eb veri t\u00eb Rrethit Arktik, hangar\u00ebt e baz\u00ebs ajrore Bardufoss dhe baza detare Olavsvern duken si skena nga nj\u00eb film spiunazhi, me mure shk\u00ebmbor\u00eb t\u00eb pastruar, beton t\u00eb shndritsh\u00ebm dhe pajisje ushtarake. Baza Olavsvern, e gdhendur n\u00eb nj\u00eb mal dhe e mbrojtur nga rreth 275 metra shk\u00ebmb gabbro, p\u00ebrmban nj\u00eb tunel daljeje 909 metra t\u00eb gjat\u00eb me nj\u00eb der\u00eb masive kund\u00ebr shp\u00ebrthimeve.<\/p>\n<p>Disa bunker\u00eb n\u00eb Norvegji datojn\u00eb q\u00eb nga pushtimi i Gjermanis\u00eb gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore<\/p>\n<p>Pse nevojiten sot k\u00ebto bunker\u00eb gjigant\u00eb? Bashkimi Sovjetik \u2013 arsyeja fillestare e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre \u2013 nuk ekziston m\u00eb. A ka ende kuptim t\u00eb derdhen miliona p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebmbajtur struktura t\u00eb tilla t\u00eb shtrenjta?<\/p>\n<p>N\u00eb fotot promocionale t\u00eb rihapjes s\u00eb Bardufoss, avioni luftarak amerikan F-35 Lightning II duket si nj\u00eb grabitqar n\u00ebn dritat e spot\u00ebve, n\u00ebn \u00e7atin\u00eb harkore t\u00eb hangarit. Baza, e hapur q\u00eb n\u00eb 1938, u p\u00ebrdor nga gjerman\u00ebt gjat\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mbrojtur anijen luftarake Tirpitz. Pas luft\u00ebs, forcat ajrore norvegjeze e kthyen at\u00eb n\u00eb nj\u00eb streh\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr avion\u00ebt luftarak\u00eb nga ndonj\u00eb sulm sovjetik.<\/p>\n<p>Pas mbylljes afro 40 vjet m\u00eb par\u00eb, Bardufoss po ringjallet. Arsyeja? Mbrojtja e F-35-ve, q\u00eb kushtojn\u00eb 80\u2013110 milion\u00eb dollar\u00eb cop\u00eb, nga sulme me dron\u00eb kamikaz\u00eb q\u00eb kushtojn\u00eb vet\u00ebm 300 dollar\u00eb. Zgjidhja? Shp\u00ebrndarja e avion\u00ebve n\u00eb vendndodhje t\u00eb ndryshme apo, edhe m\u00eb mir\u00eb, n\u00eb bunker\u00eb t\u00eb fortifikuar brenda maleve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb v\u00ebshtrim n\u00eb hart\u00eb shpjegon pse u nd\u00ebrtua baza detare Olavsvern.<\/p>\n<p>Ushtria norvegjeze po reagon ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve n\u00eb rritje nga Rusia<\/p>\n<p>Ndodhur pran\u00eb nyj\u00ebs strategjike ku Deti Norvegjez takohet me Detin Barenc, Olavsvern ndodhet n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7e t\u00eb quajtur \u201cHendeku i Arinjt\u00eb\u201d, nj\u00eb rrug\u00eb kalimi p\u00ebr n\u00ebndet\u00ebset dhe anijet ruse q\u00eb synojn\u00eb Atlantikun. Nd\u00ebrtimi i baz\u00ebs nisi n\u00eb vitet 1950 si p\u00ebrgjigje ndaj fuqizimit t\u00eb Flot\u00ebs Veriore Sovjetike, dhe kostoja totale arriti rreth 450 milion\u00eb dollar\u00eb \u2013 shumica e s\u00eb cil\u00ebs u mbulua nga NATO. Baza p\u00ebrfshin nj\u00eb qend\u00ebr komande n\u00ebntok\u00ebsore, doke n\u00eb thell\u00ebsi, tunel daljeje dhe nj\u00eb kantier riparimesh.<\/p>\n<p>Pas r\u00ebnies s\u00eb Bashkimit Sovjetik, baza mbeti aktive dhe u p\u00ebrdor p\u00ebr misione t\u00eb NATO-s n\u00eb Oqeanin Arktik. Por n\u00eb 2009, parlamenti norvegjez votoi p\u00ebr mbylljen e saj, dhe n\u00eb 2013 ajo u shit p\u00ebr vet\u00ebm 7 milion\u00eb paund nj\u00eb kompanie private. Aty u strehuan karavan\u00eb dhe makina klasike, madje disa anije k\u00ebrkimore ruse u lejuan t\u00eb hynin n\u00eb k\u00ebt\u00eb objekt m\u00eb par\u00eb tep\u00ebr t\u00eb ruajtur.<\/p>\n<p>N\u00eb 2020, kompania WilNor e lidhur me ushtrin\u00eb norvegjeze, bleu shumic\u00ebn e aksioneve dhe nisi rinovimin dhe modernizimin e saj. Marina amerikane ka shprehur interes p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur baz\u00ebn p\u00ebr n\u00ebndet\u00ebset e saj b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>Pra, arsyeja p\u00ebr reaktivimin \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: Rusia.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimet e siguris\u00eb nuk nis\u00ebn n\u00eb vitin 2022 me pushtimin e Ukrain\u00ebs, as n\u00eb 2014 me aneksimin e Krimes\u00eb, por shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt. Sipas studiuesit Andreas \u00d8sthagen:<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb periudh\u00ebn 2006\u20132008, kishte shum\u00eb investime n\u00eb Flot\u00ebn Veriore t\u00eb Rusis\u00eb dhe rifilluan st\u00ebrvitjet ushtarake n\u00eb Arktik \u2013 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb nga fundi i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>\u201cRusia e Putinit nuk \u00ebsht\u00eb Bashkimi Sovjetik,\u201d shton ai, \u201cpor p\u00ebr sigurin\u00eb norvegjeze, problemet jan\u00eb po ato: si ta pengesosh Rusin\u00eb dhe, n\u00ebse shp\u00ebrthen lufta, si ta luftosh Rusin\u00eb?\u201d<\/p>\n<p>Baza Olavsvern, ku strehohen anijet luftarake<\/p>\n<p>Por Norvegjia nuk \u00ebsht\u00eb e vetmja. Rusia ka rihapur rreth 50 baza t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb n\u00eb Arktik. Suedis\u00eb i \u00ebsht\u00eb rikthyer baza n\u00ebntok\u00ebsore e Musk\u00f6, pran\u00eb Stokholmit. Kina ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb re n\u00ebntok\u00ebsore n\u00eb ishullin Hainan n\u00eb Detin e Kin\u00ebs Jugore dhe nj\u00eb qend\u00ebr gjigante komande pran\u00eb Pekinit. Irani ka nd\u00ebrtuar \u201cqytetin n\u00ebntok\u00ebsor t\u00eb raketave\u201d n\u00eb Gjirin Persik.<\/p>\n<p>\u201cPsikologjia e bunker\u00ebve b\u00ebrthamor\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e fuqishme,\u201d thot\u00eb Sir Humphrey, nj\u00eb studiues i pavarur i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. \u201cJan\u00eb rr\u00ebnjosur thell\u00eb n\u00eb psikik\u00ebn ton\u00eb \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht imazhi i nj\u00eb gjenerali t\u00eb \u00e7mendur n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr komande \u00e0 la Dr. Strangelove.\u201d<\/p>\n<p>Sipas ekspertit Paul Ozorak, autor i Underground Structures of the Cold War:<\/p>\n<p>\u201cVendosja e n\u00ebndet\u00ebseve dhe avion\u00ebve n\u00eb tunele \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr t\u2019i mbrojtur nga bombardimet ajrore, edhe n\u00ebse p\u00ebrdoren bomba t\u00eb fuqishme bunker-buster.\u201d<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, vendet si Britania mund t\u00eb hezitojn\u00eb t\u00eb ndjekin shembullin norvegjez p\u00ebr shkak t\u00eb kostos shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb. N\u00eb Britani, shum\u00eb prej k\u00ebtyre strukturave jan\u00eb shitur si muze, klube nate apo thjesht jan\u00eb mbyllur e shkat\u00ebrruar. Shum\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmbytur dhe t\u00eb pap\u00ebrdorshme.<\/p>\n<p>\u201cShum\u00eb prej tyre jan\u00eb zhveshur nga pajisjet. Riintegrimi dhe rivendosja e sistemeve t\u00eb komunikimit do ishte jasht\u00ebzakonisht i kushtuesh\u00ebm,\u201d thot\u00eb Ozorak.<\/p>\n<p>Ka edhe probleme sigurie. Bunker\u00eb si Olavsvern, t\u00eb l\u00ebn\u00eb p\u00ebr vite pa kontroll, mund t\u00eb jen\u00eb kompromentuar nga sh\u00ebrbimet e inteligjenc\u00ebs s\u00eb huaj, edhe n\u00ebse nuk kan\u00eb pasur vizita zyrtare nga anije ruse.<\/p>\n<p>\u201cKa p\u00ebrfitime t\u00eb kufizuara nga nj\u00eb struktur\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb se ekziston dhe q\u00eb ka qen\u00eb objektiv p\u00ebr 60 vjet,\u201d thot\u00eb Sir Humphrey. \u201cBunker\u00ebt u nd\u00ebrtuan p\u00ebr t\u2019i rezistuar nj\u00eb bombe b\u00ebrthamore q\u00eb shp\u00ebrthen pran\u00eb \u2013 jo nj\u00eb bombe me GPS q\u00eb bie mu n\u00eb tubin e ventilimit.\u201d<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, disa objekte n\u00eb Britani mbeten aktive. Si p.sh. bunkeri i RAF n\u00eb Buckinghamshire, selia e Northwood Headquarters, dhe MOD Corsham, ku ndodhet nj\u00eb qend\u00ebr sekrete komunikimi mbi nj\u00eb rrjet t\u00eb madh tunelesh t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, zyra e kabinetit britanik ka riklasifikuar dokumente mbi planifikimin e luft\u00ebs b\u00ebrthamore q\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb publike pas Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb \u2013 nj\u00eb tjet\u00ebr shenj\u00eb se frika nuk ka vdekur.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb fund t\u00eb dit\u00ebs, n\u00ebse ke frik\u00eb nga nj\u00eb sulm i papritur, instinkti natyral \u00ebsht\u00eb t\u00eb futesh n\u00ebntok\u00eb,\u201d p\u00ebrfundon Ozorak.\/P\u00ebrshtatur nga <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/future\/article\/20250328-why-norway-is-restoring-its-cold-war-military-bunkers\">BBC<\/a><\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/03\/30\/norvegjia-ringjall-bunkeret-e-luftes-se-ftohte-perballe-kercenimit-rus\/\">Norvegjia ringjall bunker\u00ebt e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, p\u00ebrball\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimit rus<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Af\u00ebrsia e Norvegjis\u00eb me Bashkimin Sovjetik gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb e shtyu vendin nordik t\u00eb nd\u00ebrtonte shum\u00eb bunker\u00eb ushtarak\u00eb \u2013 disa prej tyre baza t\u00eb m\u00ebdha sekrete p\u00ebr avion\u00eb dhe anije luftarake. Sot, p\u00ebrball\u00eb tensioneve t\u00eb reja me Rusin\u00eb, k\u00ebto struktura t\u00eb n\u00ebndheshme po kthehen s\u00ebrish n\u00eb v\u00ebmendje. \u00c7do vit, qindra mij\u00ebra turist\u00eb vizitojn\u00eb veriun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":12862,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}