Departamenti Amerikan i Shtetit ka theksuar n\u00eb raportin p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb se korrupsioni, zbatimi i pabarabart\u00eb i ligjeve, burokracia dhe mungesa e transparenc\u00ebs mbeten nd\u00ebr shqet\u00ebsimet kryesore p\u00ebr komunitetin e biznesit n\u00eb vend.\u00a0 N\u00eb raport thuhet se pavar\u00ebsisht p\u00ebrmir\u00ebsimeve n\u00eb sistemin ligjor dhe rregullator, bizneset p\u00ebrballen edhe me ndryshime t\u00eb shpeshta t\u00eb legjislacionit fiskal dhe shtremb\u00ebrime n\u00eb konkurrenc\u00eb.<\/p>\n
DASH v\u00ebren gjithashtu se bizneset ankohen shpesh se komentet e tyre nuk merren parasysh n\u00eb versionet p\u00ebrfundimtare t\u00eb ligjeve dhe rregulloreve, nd\u00ebrsa afatet p\u00ebr konsultimin publik nuk respektohen gjithmon\u00eb. Sa i takon sistemit gjyq\u00ebsor, shum\u00eb investitor\u00eb t\u00eb huaj ankohen p\u00ebr korrupsionin n\u00eb gjykata dhe procedurat joefikase.<\/p>\n
Sipas raportit, k\u00ebto probleme d\u00ebmtojn\u00eb mbrojtjen gjyq\u00ebsore dhe kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb investitor\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhjen e mosmarr\u00ebveshjeve p\u00ebrmes arbitrazhit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. DASH ngre shqet\u00ebsime edhe p\u00ebr investimet strategjike, duke theksuar se disa investitor\u00eb t\u00eb huaj perceptojn\u00eb se ligji ka p\u00ebrfituar kryesisht kompani vendase me lidhje t\u00eb ngushta me shumic\u00ebn qeveris\u00ebse.<\/p>\n
PJES\u00cb NGA RAPORTI:\u00a0<\/strong><\/p>\n Regjimi Ligjor<\/em><\/p>\n Transparenca e Sistemit Rregullator<\/em><\/p>\n Sistemet ligjore, rregullatore dhe t\u00eb kontabilitetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar vitet e fundit, por mbeten sfida t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Faktor\u00ebt e m\u00ebposht\u00ebm pengojn\u00eb komunitetin e biznesit:<\/em><\/p>\n Korrupsion i vazhduesh\u00ebm<\/em><\/p>\n Zbatimi i pabarabart\u00eb i legjislacionit<\/em><\/p>\n Burokraci e r\u00ebnd\u00eb<\/em><\/p>\n Shtremb\u00ebrimet n\u00eb konkurrenc\u00eb<\/em><\/p>\n Ndryshime t\u00eb shpeshta n\u00eb legjislacionin fiskal dhe<\/em><\/p>\n Mungesa e transparenc\u00ebs<\/em><\/p>\n Legjislacioni shqiptar p\u00ebrfshin dispozita mbi:<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesat e zbulimit<\/em><\/p>\n Formimi, mir\u00ebmbajtja dhe ndryshimi i strukturave t\u00eb kapitalizimit t\u00eb firmave<\/em><\/p>\n Bashkimet dhe ndarjet<\/em><\/p>\n Ofertat e blerjes<\/em><\/p>\n T\u00eb drejtat e aksionar\u00ebve dhe<\/em><\/p>\n Parimet e qeverisjes korporative<\/em><\/p>\n Ligji p\u00ebr Kontabilitetin dhe Pasqyrat Financiare p\u00ebrfshin dispozita raportimi n\u00eb lidhje me Standardet Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Raportimit Financiar (SNRF) p\u00ebr kompanit\u00eb e m\u00ebdha dhe standardet komb\u00ebtare t\u00eb raportimit financiar p\u00ebr nd\u00ebrmarrjet e vogla dhe t\u00eb mesme. Shqip\u00ebria p\u00ebrmbush standardet minimale mbi transparenc\u00ebn fiskale dhe detyrimet e borxhit publikohen nga Ministria e Financave. Buxhetet e Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb t\u00eb disponueshme publikisht, n\u00eb thelb t\u00eb plota dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb besueshme.<\/em><\/p>\n N\u00eb gusht t\u00eb vitit 2020, Shqip\u00ebria miratoi Ligjin p\u00ebr Krijimin e Regjistrit t\u00eb Pronar\u00ebve P\u00ebrfitues P\u00ebrfundimtar\u00eb. Ligji synon t\u00eb siguroj\u00eb transparenc\u00eb mbi pronar\u00ebt p\u00ebrfitues p\u00ebrfundimtar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt zot\u00ebrojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt dhe t\u00ebrthorazi m\u00eb shum\u00eb se 25 p\u00ebrqind t\u00eb aksioneve, t\u00eb drejtave t\u00eb vot\u00ebs ose interesave t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha subjektet e regjistruara p\u00ebr t\u00eb ushtruar biznes n\u00eb Shqip\u00ebri, dhe u miratua pas rekomandimeve t\u00eb Komitetit t\u00eb Ekspert\u00ebve t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs p\u00ebr Vler\u00ebsimin e Masave Kund\u00ebr Pastrimit t\u00eb Parave dhe Financimit t\u00eb Terrorizmit (MONEYVAL).<\/em><\/p>\n Sipas Treguesve Global\u00eb t\u00eb Qeverisjes Rregullatore t\u00eb Bank\u00ebs Bot\u00ebrore , procesi i hartimit t\u00eb rregullave n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebrmbush k\u00ebrkesat minimale t\u00eb transparenc\u00ebs. Ministrit\u00eb dhe agjencit\u00eb rregullatore zhvillojn\u00eb plane rregullatore paraprake q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb ndryshime ose propozime q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb miratohen brenda nj\u00eb afati kohor t\u00eb caktuar. Hierarkia e ligjeve n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb Kushtetuta, marr\u00ebveshjet\/konventat nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb ratifikuara, ligjet dhe aktet normative\/urdhrat ekzekutiv\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave. Ligji p\u00ebr Njoftimin dhe Konsultimin Publik k\u00ebrkon q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb publikoj\u00eb projektligje dhe rregullore p\u00ebr konsultim ose njoftim publik dhe p\u00ebrcakton afate kohore t\u00eb qarta p\u00ebr k\u00ebto procese. Projektligje dhe rregullore t\u00eb tilla publikohen n\u00eb Regjistrin Elektronik p\u00ebr Njoftimet dhe Konsultimin Publik . Komuniteti i biznesit ankohet shpesh se versionet p\u00ebrfundimtare t\u00eb ligjeve dhe rregulloreve nuk i adresojn\u00eb komentet dhe shqet\u00ebsimet e tyre dhe se periudhat e komenteve shpesh nuk respektohen.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb publikon nj\u00eb list\u00eb t\u00eb legjislacionit t\u00eb propozuar dhe t\u00eb miratuar\u00a0 . Ligjet e propozuara shoq\u00ebrohen nga nj\u00eb raport mbi ndryshimet e propozuara, arsyet dhe ndikimin e ligjeve ose amendamenteve t\u00eb propozuara. T\u00eb gjitha ligjet, aktet n\u00ebnligjore, rregulloret, vendimet e K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave (qeveris\u00eb), dekretet dhe \u00e7do akt tjet\u00ebr rregullator publikohen n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Publikimeve . \u00c7do institucion dhe agjenci qeveritare publikon t\u00eb gjith\u00eb legjislacionin p\u00ebrkat\u00ebs n\u00eb faqen e saj t\u00eb internetit.\u00a0<\/em><\/p>\n Konsideratat Rregullatore Nd\u00ebrkomb\u00ebtare<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria u an\u00ebtar\u00ebsua n\u00eb Organizat\u00ebn Bot\u00ebrore t\u00eb Tregtis\u00eb (OBT) n\u00eb vitin 2000 dhe vendi njofton Komitetin e OBT-s\u00eb p\u00ebr Barrierat Teknike n\u00eb Tregti p\u00ebr t\u00eb gjitha draft-rregulloret teknike. Shqip\u00ebria n\u00ebnshkroi nj\u00eb Marr\u00ebveshje Stabilizim-Asociimi (MSA) me BE-n\u00eb n\u00eb vitin 2006 dhe filloi negociatat e pranimit n\u00eb BE n\u00eb korrik 2022. Shqip\u00ebria p\u00ebrfundoi procesin e shqyrtimit n\u00eb vitin 2023 dhe hapi t\u00eb gjitha grupet p\u00ebr negociata deri n\u00eb n\u00ebntor 2025. Qeveria synon t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb pranimin n\u00eb BE deri n\u00eb vitin 2030. Shqip\u00ebria ka qen\u00eb prej koh\u00ebsh e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb procesin gradual t\u00eb p\u00ebrafrimit t\u00eb legjislacionit me acquis t\u00eb BE-s\u00eb. Ky proces pritet t\u00eb p\u00ebrshpejtohet tani q\u00eb vendi ka hapur t\u00eb gjitha grupet p\u00ebr negociata.<\/em><\/p>\n Sistemi Ligjor dhe Pavar\u00ebsia Gjyq\u00ebsore<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria vepron sipas nj\u00eb sistemi t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs civile t\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb tradit\u00ebn e s\u00eb drejt\u00ebs romake\/t\u00eb kodifikuar, me ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga kornizat ligjore t\u00eb Evrop\u00ebs Kontinentale. Vendi ka zhvilluar nj\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb fuqish\u00ebm ligjor p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet tregtare dhe kontraktuale. Kodi Civil i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (i miratuar n\u00eb vitin 1994) ofron nj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb detyrimeve q\u00eb rregullon:<\/em><\/p>\n Formimi i kontrat\u00ebs<\/em><\/p>\n Vlefshm\u00ebria e kontrat\u00ebs<\/em><\/p>\n Zbatimi i kontrat\u00ebs<\/em><\/p>\n Shkelja e kontrat\u00ebs dhe<\/em><\/p>\n Mjetet juridike p\u00ebr mosp\u00ebrmbushje<\/em><\/p>\n Kodi i Procedur\u00ebs Civile p\u00ebrcakton rregullat procedurale p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet civile, duke mbuluar t\u00eb gjitha fazat nga ngritja e padive deri n\u00eb zbatimin e vendimeve gjyq\u00ebsore. Ligji p\u00ebr Shoq\u00ebrit\u00eb Tregtare rregullon aktivitetet tregtare dhe subjektet afariste, duke rregulluar formimin, funksionimin dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen e strukturave t\u00eb ndryshme t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Kodi i Pun\u00ebs mbik\u00ebqyr marr\u00ebdh\u00ebniet e pun\u00ebsimit. Legjislacioni i specializuar trajton m\u00eb tej t\u00eb drejtat e pron\u00ebsis\u00eb intelektuale, mbrojtjen e konsumatorit dhe mbrojtjen e t\u00eb dh\u00ebnave.<\/em><\/p>\n Kushtetuta e Shqip\u00ebris\u00eb parashikon ndarjen dhe balancimin e deg\u00ebve legjislative, ekzekutive dhe gjyq\u00ebsore, duke mb\u00ebshtetur k\u00ebshtu pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit.<\/em><\/p>\n Sistemi i gjykatave civile \u00ebsht\u00eb i organizuar si m\u00eb posht\u00eb:<\/em><\/p>\n Gjykatat e rretheve sh\u00ebrbejn\u00eb si gjykata t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb p\u00ebr shumic\u00ebn e \u00e7\u00ebshtjeve civile dhe tregtare, t\u00eb organizuara n\u00eb seksione t\u00eb specializuara p\u00ebr mosmarr\u00ebveshje civile, familjare dhe tregtare.<\/em><\/p>\n Gjykatat e Apelit rishikojn\u00eb vendimet e shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb.<\/em><\/p>\n Gjykata e Lart\u00eb (Gjykata Supreme) shqyrton \u00e7\u00ebshtjet ligjore n\u00ebp\u00ebrmjet Dhom\u00ebs s\u00eb saj Civile.<\/em><\/p>\n Sistemi i gjykatave administrative p\u00ebrb\u00ebhet nga:<\/em><\/p>\n Gjykata Administrative e Shkall\u00ebs s\u00eb Par\u00eb trajton mosmarr\u00ebveshjet q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb organet e administrat\u00ebs publike.<\/em><\/p>\n Gjykata Administrative e Apelit shqyrton vendimet administrative t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb.<\/em><\/p>\n Kolegji Administrativ i Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb sh\u00ebrben si gjykat\u00eb e shqyrtimit p\u00ebrfundimtar administrativ.<\/em><\/p>\n Gjykata Kushtetuese interpreton Kushtetut\u00ebn, shqyrton kushtetutshm\u00ebrin\u00eb e ligjeve dhe mbron t\u00eb drejtat kushtetuese t\u00eb individ\u00ebve dhe personave juridik\u00eb.<\/em><\/p>\n Investitor\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr mbrojtje gjyq\u00ebsore t\u00eb t\u00eb drejtave ligjore q\u00eb lidhen me investimet e tyre. Investitor\u00ebt e huaj kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb paraqesin mosmarr\u00ebveshjet n\u00eb nj\u00eb gjykat\u00eb shqiptare. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, pal\u00ebt n\u00eb nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje mund t\u00eb bien dakord p\u00ebr arbitrazh. Shum\u00eb investitor\u00eb t\u00eb huaj ankohen se korrupsioni gjyq\u00ebsor dhe procedurat joefikase gjyq\u00ebsore d\u00ebmtojn\u00eb mbrojtjen gjyq\u00ebsore n\u00eb Shqip\u00ebri dhe k\u00ebrkojn\u00eb arbitrazh nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr t\u00eb zgjidhur mosmarr\u00ebveshjet.<\/em><\/p>\n Ligje dhe Rregullore mbi Investimet e Huaja Direkte<\/em><\/p>\n Nuk ka nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vetme q\u00eb rendit t\u00eb gjith\u00eb legjislacionin, rregullat, procedurat dhe k\u00ebrkesat e raportimit p\u00ebr investitor\u00ebt e huaj. Megjithat\u00eb, investitor\u00ebt e huaj duhet t\u00eb vizitojn\u00eb faqen e internetit t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Zhvillimit t\u00eb Investimeve n\u00eb Shqip\u00ebri (AIDA) , e cila ofron informacion t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr investitor\u00ebt e huaj.\u00a0<\/em><\/p>\n P\u00ebr t\u00eb nxitur investimet vendase dhe t\u00eb huaja n\u00eb sektor\u00ebt strategjik\u00eb, qeveria shqiptare miratoi Ligjin p\u00ebr Investimet Strategjike n\u00eb maj 2015. Sipas ligjit, nj\u00eb \u201cinvestim strategjik\u201d mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga ndihma nga qeveria p\u00ebr \u201cprocedur\u00ebn e asistuar\u201d ose \u201cprocedur\u00ebn speciale\u201d p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb lundrimin n\u00eb procesin e lejeve dhe rregullimit. Numri relativisht i vog\u00ebl i investitor\u00ebve t\u00eb huaj q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb statusin e investitorit strategjik ka kontribuar n\u00eb perceptimet midis investitor\u00ebve t\u00eb huaj se ligji ka p\u00ebrfituar kryesisht kompanit\u00eb vendase me lidhje t\u00eb ngushta me shumic\u00ebn qeveris\u00ebse.<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria mban nj\u00eb regjim liberal t\u00eb investimeve t\u00eb huaja me p\u00ebrjashtime t\u00eb kufizuara, shumica e t\u00eb cilave zbatohen p\u00ebr blerjen e pasurive t\u00eb paluajtshme. Toka bujq\u00ebsore nuk mund t\u00eb blihet nga t\u00eb huajt dhe subjektet e huaja, por mund t\u00eb jepet me qira deri n\u00eb 99 vjet. Investitor\u00ebt mund t\u00eb blejn\u00eb tok\u00eb bujq\u00ebsore n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb regjistruar si subjekt tregtar n\u00eb Shqip\u00ebri. Prona tregtare mund t\u00eb blihet, por vet\u00ebm n\u00ebse investimi i propozuar vlen trefishi i \u00e7mimit t\u00eb tok\u00ebs. Nuk ka kufizime p\u00ebr blerjen e pron\u00ebs private banesore.<\/em><\/p>\n Sistemi tatimor i Shqip\u00ebris\u00eb nuk b\u00ebn dallim midis investitor\u00ebve t\u00eb huaj dhe vendas. Informaliteti n\u00eb ekonomi, t\u00eb cilin Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) e vler\u00ebson t\u00eb jet\u00eb rreth nj\u00eb e treta e ekonomis\u00eb totale, paraqet sfida t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr administrat\u00ebn tatimore.<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesat p\u00ebr viz\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb leje q\u00ebndrimi ose pune jan\u00eb t\u00eb thjeshta dhe nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb barr\u00eb t\u00eb panevojshme p\u00ebr investitor\u00ebt potencial\u00eb. Mbajt\u00ebsit e pasaportave amerikane mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr nj\u00eb vit pa leje q\u00ebndrimi. P\u00ebr t\u00eb rivendosur k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, nj\u00eb shtetas amerikan duhet t\u00eb largohet nga Shqip\u00ebria p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn 90 dit\u00eb. Udh\u00ebtimet m\u00eb t\u00eb shkurtra nuk e zgjasin afatin nj\u00ebvje\u00e7ar. Shtetasit amerikan\u00eb q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb dhe t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri duhet t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb leje q\u00ebndrimi, e cila mund t\u00eb jepet deri n\u00eb pes\u00eb vjet p\u00ebr qytetar\u00ebt amerikan\u00eb. Aplikimi mund t\u00eb b\u00ebhet elektronikisht n\u00eb portalin e-Albania . Pasi t\u00eb miratohen, aplikant\u00ebt duhet t\u00eb paraqiten personalisht n\u00eb zyr\u00ebn e Drejtoris\u00eb Rajonale t\u00eb Kufirit dhe Migracionit (DBM) me juridiksion mbi vendbanimin e tyre.\u00a0<\/em><\/p>\n Ligjet e Konkurrenc\u00ebs dhe Antitrustit<\/em><\/p>\n Autoriteti Shqiptar i Konkurrenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb agjencia p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr shqyrtimin e transaksioneve p\u00ebr shqet\u00ebsime q\u00eb lidhen me konkurrenc\u00ebn. Ligji p\u00ebr Mbrojtjen e Konkurrenc\u00ebs rregullon investimet e huaja hyr\u00ebse, qoft\u00eb p\u00ebrmes bashkimeve, blerjeve, blerjeve ose investimeve n\u00eb fush\u00ebn e gjelb\u00ebr, pavar\u00ebsisht nga industria apo sektori. Ligji \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrputhje me legjislacionin e BE-s\u00eb p\u00ebr konkurrenc\u00ebn. N\u00eb rastet q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb transferime aksionesh n\u00eb sektorin financiar t\u00eb sigurimeve, bankave dhe jo-bankar, Autoriteti i Mbik\u00ebqyrjes Financiare dhe Banka e Shqip\u00ebris\u00eb (BSH) mund t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb miratime shtes\u00eb rregullatore. Transaksionet midis pal\u00ebve jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb transaksionet nga e huaja n\u00eb t\u00eb huaj, mbulohen gjithashtu nga Ligji i Konkurrenc\u00ebs, i cili zbatohet p\u00ebr t\u00eb gjitha aktivitetet, vendase ose t\u00eb huaja, q\u00eb ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt ose t\u00ebrthorazi n\u00eb tregun shqiptar. Autoriteti i Konkurrenc\u00ebs publikon t\u00eb gjitha vendimet q\u00eb lidhen me abuzimin me pozicionin dominues, p\u00ebrqendrimet, marr\u00ebveshjet e ndaluara dhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera t\u00eb konkurrenc\u00ebs n\u00eb faqen e tij t\u00eb internetit. Vendimet e Autoritetit t\u00eb Konkurrenc\u00ebs mund t\u00eb apelohen n\u00eb Gjykat\u00ebn e Rrethit Gjyq\u00ebsor t\u00eb Tiran\u00ebs brenda 30 dit\u00ebve nga njoftimi i vendimit.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n Shpron\u00ebsimi dhe Kompensimi<\/em><\/p>\n Kushtetuta e Shqip\u00ebris\u00eb garanton t\u00eb drejt\u00ebn e pron\u00ebs private. Sipas Nenit 41, qeveria mund t\u00eb shpron\u00ebsoj\u00eb ligj\u00ebrisht pron\u00ebn ose t\u00eb kufizoj\u00eb ushtrimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb vet\u00ebm n\u00ebse kjo i sh\u00ebrben interesit publik dhe siguron kompensim t\u00eb drejt\u00eb. Gjat\u00eb periudh\u00ebs postkomuniste, qeveria e ka kufizuar shpron\u00ebsimin e tok\u00ebs p\u00ebr projekte me interes publik, kryesisht n\u00eb infrastruktur\u00eb, t\u00eb tilla si:<\/em><\/p>\n Rrug\u00ebt<\/em><\/p>\n Infrastruktura energjetike<\/em><\/p>\n Uj\u00ebsjell\u00ebs<\/em><\/p>\n Aeroportet dhe<\/em><\/p>\n Infrastruktur\u00eb tjet\u00ebr publike<\/em><\/p>\n Kompensimi p\u00ebr shpron\u00ebsim bazohet n\u00eb \u00e7mimet referuese t\u00eb miratuara p\u00ebr pasurit\u00eb e paluajtshme dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi \u00ebsht\u00eb raportuar si n\u00ebn vler\u00ebn e tregut. Gjat\u00eb tre dekadave t\u00eb fundit, qeveria ka shpron\u00ebsuar dhe shembur kryesisht nd\u00ebrtesa banimi, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe zaptimin informal, p\u00ebr t\u00eb hapur rrug\u00ebn p\u00ebr punime infrastrukturore. Pronar\u00ebt jan\u00eb ankuar se procesi i kompensimit \u00ebsht\u00eb i ngadalt\u00eb dhe i padrejt\u00eb, dhe se institucionet nuk i respektojn\u00eb procedurat e duhura. Gjykatat civile jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr zgjidhjen e ankesave t\u00eb tilla. N\u00eb raportet e saj t\u00eb progresit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, BE-ja ka<\/em><\/p>\n theksuar se legalizimi i nd\u00ebrtimeve informale, shpron\u00ebsimi dhe prishja e nd\u00ebrtimeve duhet t\u2019i p\u00ebrmbahet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb strikte kuadrit ligjor n\u00eb fuqi, duke p\u00ebrfshir\u00eb parimin e transparenc\u00ebs dhe procesit t\u00eb rregullt gjyq\u00ebsor.<\/em><\/p>\n Ligji p\u00ebr Investimet Strategjike, i miratuar n\u00eb vitin 2015, i jep qeveris\u00eb fuqi p\u00ebr t\u00eb shpron\u00ebsuar pron\u00ebn private p\u00ebr zhvillimin e projekteve private q\u00eb konsiderohen projekte t\u00eb ve\u00e7anta strategjike. Qeveria mund t\u00eb veproj\u00eb kur pal\u00ebt nuk arrijn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebr blerjen e pron\u00ebs. Procedurat e shpron\u00ebsimit ndjekin ligjin p\u00ebr shpron\u00ebsimin dhe investitori strategjik mban koston e shpron\u00ebsimit. Kjo dispozit\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb ushtruar ende.<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb veprime shpron\u00ebsimi kund\u00ebr investimeve, kompanive apo p\u00ebrfaq\u00ebsuesve amerikan\u00eb. Qeveria ka nd\u00ebrmarr\u00eb veprime t\u00eb kufizuara p\u00ebr t\u00eb revokuar licencat, konkretisht n\u00eb sektor\u00ebt e minierave dhe energjis\u00eb, si nga investitor\u00ebt vendas ashtu edhe nga ata t\u00eb huaj, bazuar n\u00eb pretendime p\u00ebr shkelje t\u00eb kontratave. Disa raste kan\u00eb vazhduar n\u00eb arbitrazh nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me vendime arbitrazhi t\u00eb dh\u00ebna si n\u00eb favor t\u00eb qeveris\u00eb, ashtu edhe kund\u00ebr saj.<\/em><\/p>\n Ka shum\u00eb mosmarr\u00ebveshje t\u00eb vazhdueshme q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb prona t\u00eb konfiskuara gjat\u00eb regjimit komunist. Procesi i kthimit dhe kompensimit filloi n\u00eb vitin 1993, por ka qen\u00eb i ngadalt\u00eb dhe i d\u00ebmtuar nga korrupsioni. \u00c7\u00ebshtjet gjyq\u00ebsore vazhdojn\u00eb p\u00ebr vite me radh\u00eb pa nj\u00eb vendim p\u00ebrfundimtar, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb shum\u00eb padit\u00ebs t\u2019i referojn\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e tyre n\u00eb Gjykat\u00ebn Evropiane t\u00eb t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut (GJEDNJ) n\u00eb Strasburg, Franc\u00eb. Nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm aplikimesh jan\u00eb n\u00eb pritje para GJEDNJ-s\u00eb. Edhe pas zgjidhjes n\u00eb Strasburg, zbatimi mbetet i ngadalt\u00eb.<\/em><\/p>\n P\u00ebr t\u00eb adresuar situat\u00ebn, Shqip\u00ebria miratoi legjislacionin e ri p\u00ebr kompensimin e pron\u00ebs n\u00eb vitin 2018, i cili synon t\u00eb zgjidh\u00eb k\u00ebrkesat n\u00eb pritje p\u00ebr kthim dhe kompensim. Ligji zvog\u00eblon barr\u00ebn mbi buxhetin e shtetit duke ndryshuar formul\u00ebn e kompensimit n\u00eb para. Legjislacioni paraqet tre metoda kompensimi p\u00ebr k\u00ebrkesat e konfiskimit, duke p\u00ebrfshir\u00eb kthimin, kompensimin me tok\u00eb me vler\u00eb t\u00eb ngjashme n\u00eb nj\u00eb vendndodhje tjet\u00ebr ose kompensimin financiar. Ligji p\u00ebrcakton nj\u00eb afat kohor 10-vje\u00e7ar p\u00ebr p\u00ebrfundimin e procesit. N\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2020, Parlamenti i Shqip\u00ebris\u00eb miratoi Ligjin p\u00ebr Finalizimin e procesit kalimtar t\u00eb akteve t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, i cili synon t\u00eb finalizoj\u00eb proceset e ndarjes s\u00eb tok\u00ebs dhe privatizimit t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb 14 ligje t\u00eb ndryshme t\u00eb nxjerra midis viteve 1991 dhe 2018.<\/em><\/p>\n \u00c7\u00ebshtjet e pronave vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira dhe investitor\u00ebt potencial\u00eb duhet t\u00eb tregojn\u00eb kujdes kur merren me transaksione pronash. Sfidat kryesore q\u00eb lidhen me pronat p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/em><\/p>\n Korrupsioni<\/em><\/p>\n Mungesa e transparenc\u00ebs dhe joefikasiteti n\u00eb procedura<\/em><\/p>\n Mungesa e nj\u00eb sistemi efikas t\u00eb menaxhimit t\u00eb integruar t\u00eb tok\u00ebs<\/em><\/p>\n Dixhitalizim dhe pajtim jo i plot\u00eb i titujve ligjor\u00eb dhe hartave kadastrale dhe<\/em><\/p>\n Regjistrim i par\u00eb i paplot\u00eb i pron\u00ebs<\/em><\/p>\n N\u00eb raportin e progresit t\u00eb vitit 2025, BE-ja vuri n\u00eb dukje se Shqip\u00ebria duhet t\u00eb zgjeroj\u00eb g\u00ebzimin e s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb pron\u00ebs dhe sigurin\u00eb ligjore duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparim n\u00eb regjistrimet e para, dixhitalizimin e titujve t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb, dokumenteve dhe hartave, p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb dhe sakt\u00ebsis\u00eb s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave kadastrale, rritjen e integritetit, transparenc\u00ebs dhe efektivitetit n\u00eb ofrimin e sh\u00ebrbimeve publike n\u00eb Agjencin\u00eb Shtet\u00ebrore t\u00eb Kadastr\u00ebs dhe avancimin e procedurave t\u00eb kompensimit, duke garantuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb gjykim t\u00eb drejt\u00eb n\u00eb rastet e shpron\u00ebsimit dhe heqjes s\u00eb pronave.<\/em><\/p>\n Zgjidhja e Mosmarr\u00ebveshjeve<\/em><\/p>\n Konventa ICSID dhe Konventa e Nju Jorkut<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb pal\u00eb n\u00eb Konvent\u00ebn p\u00ebr Zgjidhjen e Mosmarr\u00ebveshjeve t\u00eb Investimeve midis Shteteve dhe Shtetasve t\u00eb Shteteve t\u00eb Tjera (Konventa ICSID) dhe n\u00eb Konvent\u00ebn p\u00ebr Njohjen dhe Zbatimin e Vendimeve t\u00eb Arbitrazhit t\u00eb Huaj (Konventa e Nju Jorkut).<\/em><\/p>\n Sipas Kushtetut\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, marr\u00ebveshjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb ratifikuara kan\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi mbi legjislacionin vendas. N\u00eb korrik 2023, Shqip\u00ebria miratoi nj\u00eb Ligj t\u00eb ri p\u00ebr Arbitrazhin, bazuar n\u00eb Ligjin Model t\u00eb UNCITRAL-it p\u00ebr Arbitrazhin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Tregtar. Ligji zbatohet si p\u00ebr arbitrazhin vendas ashtu edhe p\u00ebr at\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Ky ligj parashikon zbatimin e vendimeve sipas Konvent\u00ebs s\u00eb Nju Jorkut.<\/em><\/p>\n Zgjidhja e Mosmarr\u00ebveshjeve Investitor-Shtet<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria ka nj\u00eb traktat dypal\u00ebsh investimesh me Shtetet e Bashkuara q\u00eb nga viti 1998.<\/em><\/p>\n Gjat\u00eb 10 viteve t\u00eb fundit, ka pasur raste t\u00eb shumta arbitrazhi midis investitor\u00ebve t\u00eb huaj dhe qeveris\u00eb shqiptare, me vendime arbitrazhi t\u00eb dh\u00ebna si n\u00eb favor ashtu edhe kund\u00ebr qeveris\u00eb. Ka pasur edhe nj\u00eb rast q\u00eb p\u00ebrfshin investitor\u00eb amerikan\u00eb. Pavar\u00ebsisht d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb deklaruar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr dhe mb\u00ebshtetur investimet e huaja, investitor\u00ebt e huaj n\u00eb mosmarr\u00ebveshje me Shqip\u00ebrin\u00eb raportuan nj\u00eb munges\u00eb dialogu produktiv me zyrtar\u00ebt qeveritar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt shpesh shfaqnin nj\u00eb ngurrim p\u00ebr t\u00eb zgjidhur mosmarr\u00ebveshjet.<\/em><\/p>\n Arbitrazhi Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Tregtar dhe Gjykatat e Huaja<\/em><\/p>\n Nj\u00eb alternativ\u00eb ndaj zgjidhjes s\u00eb mosmarr\u00ebveshjeve n\u00ebp\u00ebrmjet gjykatave \u00ebsht\u00eb arbitrazhi privat ose nd\u00ebrmjet\u00ebsimi. Pal\u00ebt mund t\u00eb angazhohen n\u00eb arbitrazh kur kan\u00eb r\u00ebn\u00eb dakord p\u00ebr nj\u00eb dispozit\u00eb t\u00eb till\u00eb n\u00eb marr\u00ebveshjen origjinale, kur ekziston nj\u00eb marr\u00ebveshje e ve\u00e7ant\u00eb arbitrazhi, ose me marr\u00ebveshje n\u00eb \u00e7do koh\u00eb kur lind nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje. N\u00eb korrik 2023, Shqip\u00ebria miratoi nj\u00eb Ligj t\u00eb ri p\u00ebr Arbitrazhin, bazuar n\u00eb Ligjin Model t\u00eb UNCITRAL-it p\u00ebr Arbitrazhin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Tregtar. Ligji zbatohet si p\u00ebr arbitrazhin vendas ashtu edhe p\u00ebr at\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Nd\u00ebrmjet\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb gjithashtu i disponuesh\u00ebm p\u00ebr zgjidhjen e t\u00eb gjitha mosmarr\u00ebveshjeve civile, tregtare, t\u00eb pun\u00ebs dhe familjare, t\u00eb drejtave t\u00eb konsumator\u00ebve, mosmarr\u00ebveshjeve midis subjekteve publike dhe private, dhe pron\u00ebs intelektuale.<\/em><\/p>\n Rregulloret e Falimentimit\/Insolvenc\u00ebs<\/em><\/p>\n Shqip\u00ebria mban nj\u00eb legjislacion t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr falimentimin, megjith\u00ebse procedurat gjyq\u00ebsore t\u00eb korruptuara dhe joefikase t\u00eb falimentimit ua v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb kompanive riorganizimin ose shlyerjen e borxheve p\u00ebrmes falimentimit.<\/em><\/p>\n Nj\u00eb Ligj p\u00ebr Falimentimin i vitit 2016 synonte t\u00eb mbyllte boshll\u00ebqet n\u00eb regjimin e falimentimit, t\u00eb ulte procedurat e panevojshme t\u00eb daljes nga tregu, t\u00eb zvog\u00eblonte mashtrimet dhe t\u00eb leht\u00ebsonte procedurat e rikuperimit t\u00eb kolateralit. Ligji i Falimentimit rregullon riorganizimin ose likuidimin e bizneseve t\u00eb falimentuara. Ai p\u00ebrcakton rregulla jodiskriminuese dhe t\u00eb detyrueshme p\u00ebr shlyerjen e detyrimeve nga nj\u00eb debitor n\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb falimentimi. Ligji p\u00ebrcakton afate kohore statutore p\u00ebr procedurat e falimentimit, kualifikimet profesionale p\u00ebr administrator\u00ebt e falimentimit dhe nj\u00eb Agjenci t\u00eb Mbik\u00ebqyrjes s\u00eb Falimentimit p\u00ebr t\u00eb rregulluar profesionin e administrator\u00ebve t\u00eb falimentimit. Ligji i Falimentimit parashikon t\u00eb drejta t\u00eb barabarta p\u00ebr kreditor\u00ebt vendas dhe t\u00eb huaj n\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb falimentimi n\u00eb Shqip\u00ebri.\u00a0<\/em><\/p>\n T\u00eb Drejtat Sipas Ligjit t\u00eb Falimentimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: Ligji nr. 110\/2016 i Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrcakton nj\u00eb hierarki t\u00eb rrept\u00eb kreditor\u00ebsh me kat\u00ebr nivele. Kreditor\u00ebt e siguruar mund t\u00eb ekzekutojn\u00eb kolateralin e tyre pas nj\u00eb pezullimi 6-mujor, me shumat e papaguara q\u00eb trajtohen si k\u00ebrkesa t\u00eb pasiguruara. Kreditor\u00ebt preferencial\u00eb marrin p\u00ebrpar\u00ebsi p\u00ebr pagat e punonj\u00ebsve (deri n\u00eb 3 muaj, maksimumi 500,000 lek\u00eb), k\u00ebrkesat p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblim personal dhe detyrimet e fundit tatimore. Kreditor\u00ebt e pasiguruar mbajn\u00eb k\u00ebrkesa t\u00eb p\u00ebrgjithshme me t\u00eb drejt\u00eb vote, por pa mbrojtje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Kreditor\u00ebt e varur, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebrkesat p\u00ebr gjoba dhe kredit\u00eb nga pal\u00ebt e lidhura, paguhen t\u00eb fundit midis kreditor\u00ebve.<\/em><\/p>\n Kreditor\u00ebt e huaj kan\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta me kreditor\u00ebt vendas dhe nuk mund t\u00eb renditen m\u00eb posht\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb statusit t\u00eb huaj. Aksionar\u00ebt e kapitalit nuk kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb vote p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse ndryshon struktura e kapitalit dhe marrin pages\u00ebn vet\u00ebm pasi t\u00eb gjith\u00eb kreditor\u00ebt t\u00eb jen\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur plot\u00ebsisht. Partner\u00ebt me p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb pakufizuar p\u00ebrballen me pretendime personale p\u00ebr borxhet e kompanis\u00eb. Pagesa ndjek nj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi t\u00eb rrept\u00eb:<\/em><\/p>\n Shpenzimet e falimentimit<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesa t\u00eb siguruara<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesa preferenciale<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesa t\u00eb pasiguruara<\/em><\/p>\n K\u00ebrkesa t\u00eb varura<\/em><\/p>\n Mbajt\u00ebsit e aksioneve<\/em><\/p>\n T\u00eb gjith\u00eb kreditor\u00ebt duhet t\u00eb paraqesin k\u00ebrkes\u00eb brenda 45 dit\u00ebve dhe mund t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb planet e riorganizimit. Kur fondet nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme, shp\u00ebrndarjet b\u00ebhen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb proporcionale brenda secilit nivel.<\/em><\/p>\n gijotina.com\/<\/strong><\/p>\n The post DASH: Ligjet zbatohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pabarabart\u00eb, korrupsioni pengon biznesin<\/a> appeared first on GIJOTINA<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Departamenti Amerikan i Shtetit ka theksuar n\u00eb raportin p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb se korrupsioni, zbatimi i pabarabart\u00eb i ligjeve, burokracia dhe mungesa e transparenc\u00ebs mbeten nd\u00ebr shqet\u00ebsimet kryesore p\u00ebr komunitetin e biznesit n\u00eb vend.\u00a0 N\u00eb raport thuhet se pavar\u00ebsisht p\u00ebrmir\u00ebsimeve n\u00eb sistemin ligjor dhe rregullator, bizneset p\u00ebrballen edhe me ndryshime t\u00eb shpeshta t\u00eb legjislacionit fiskal dhe shtremb\u00ebrime […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-101214","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101214"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101214\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}