{"id":100994,"date":"2026-09-28T11:48:15","date_gmt":"2026-09-28T11:48:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/09\/28\/prodhuesit-europiane-te-makinave-jane-ne-krize-a-mund-ti-shpetoje-ata-frika-nga-lufta\/"},"modified":"2026-09-28T11:48:15","modified_gmt":"2026-09-28T11:48:15","slug":"prodhuesit-europiane-te-makinave-jane-ne-krize-a-mund-ti-shpetoje-ata-frika-nga-lufta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/09\/28\/prodhuesit-europiane-te-makinave-jane-ne-krize-a-mund-ti-shpetoje-ata-frika-nga-lufta\/","title":{"rendered":"Prodhuesit europian\u00eb t\u00eb makinave jan\u00eb n\u00eb kriz\u00eb. A mund t\u2019i shp\u00ebtoj\u00eb ata frika nga lufta?"},"content":{"rendered":"<p>Prodhuesit europian\u00eb t\u00eb automjeteve po p\u00ebrballen me r\u00ebnie t\u00eb prodhimit, konkurrenc\u00ebn e fort\u00eb kineze dhe kapacitete t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb pashfryt\u00ebzuara. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Europa po rrit shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, kompanit\u00eb e makinave po shohin industrin\u00eb ushtarake si nj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb fabrikat dhe zinxhir\u00ebt e furnizimit.<\/p>\n<p>Fabrika e Ford n\u00eb Dagenham t\u00eb Londr\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj kthese. Aty prodhohen motor\u00eb diesel p\u00ebr automjete t\u00eb ndryshme, nd\u00ebrsa kompania po synon t\u00eb hyj\u00eb m\u00eb fuqish\u00ebm edhe n\u00eb tregun e mjeteve ushtarake.<\/p>\n<p>Nj\u00eb variant i modifikuar i Ford Ranger, i p\u00ebrshtatur p\u00ebr p\u00ebrdorim ushtarak, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e ofert\u00ebs s\u00eb nj\u00eb konsorciumi ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb Ford, General Dynamics dhe Ricardo. Kompanit\u00eb po konkurrojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kontrat\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb britanike t\u00eb Mbrojtjes p\u00ebr rreth 9 mij\u00eb automjete t\u00eb lehta ushtarake gjat\u00eb pes\u00eb deri n\u00eb shtat\u00eb viteve t\u00eb ardhshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr Ford-in, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar kapacitetet e mbetura t\u00eb fabrik\u00ebs n\u00eb Dagenham, ku prodhimi vjetor i motor\u00ebve ka r\u00ebn\u00eb nga rreth 90 mij\u00eb nj\u00ebsi n\u00eb rreth gjysm\u00ebn e k\u00ebtij niveli gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Nga makinat te mjetet ushtarake<\/p>\n<p>Ford nuk \u00ebsht\u00eb kompania e vetme q\u00eb po shqyrton industrin\u00eb e mbrojtjes si nj\u00eb treg t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Prodhuesi francez Renault ka n\u00ebnshkruar nj\u00eb marr\u00ebveshje strategjike me kompanin\u00eb e mbrojtjes Thales p\u00ebr prodhimin e dron\u00ebve ushtarak\u00eb, me objektiv deri n\u00eb 1 mij\u00eb nj\u00ebsi n\u00eb muaj.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Volkswagen ka r\u00ebn\u00eb dakord t\u00eb shes\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb t\u00eb pashfryt\u00ebzuar n\u00eb Osnabr\u00fcck t\u00eb Gjermanis\u00eb, e cila pritet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr prodhimi ushtarak p\u00ebrmes nj\u00eb sip\u00ebrmarrjeje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me nj\u00eb investitor izraelit t\u00eb industris\u00eb s\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n<p>Edhe Jaguar Land Rover po k\u00ebrkon t\u00eb zgjeroj\u00eb aktivitetin e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor. Kompania konkurron p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn kontrat\u00eb britanike p\u00ebr automjetet ushtarake dhe ka krijuar nj\u00eb nj\u00ebsi t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur aktivitetet e saj ushtarake n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Sipas p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb industris\u00eb britanike t\u00eb automobilave, kalimi i nj\u00eb pjese t\u00eb kapaciteteve drejt mbrojtjes mund t\u00eb ndihmoj\u00eb kompanit\u00eb dhe furnizuesit q\u00eb aktualisht kan\u00eb fabrika dhe pajisje t\u00eb pashfryt\u00ebzuara.<\/p>\n<p>Nj\u00eb industri q\u00eb po humbet terren<\/p>\n<p>Kriza nuk kufizohet vet\u00ebm te Britania e Madhe.<\/p>\n<p>Industria europiane e automobilave po p\u00ebrballet me nj\u00eb kombinim faktor\u00ebsh: investime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb automjetet elektrike, rritje m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr makina elektrike nga sa pritej, kosto t\u00eb larta prodhimi dhe konkurrenc\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb agresive nga prodhuesit kinez\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas shoqat\u00ebs europiane t\u00eb prodhuesve t\u00eb automjeteve ACEA, sektori po p\u00ebrjeton at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar si nj\u00eb \u201cstuhi perfekte\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, fabrikat europiane kan\u00eb kapacitete t\u00eb konsiderueshme t\u00eb tep\u00ebrta. Vler\u00ebsimet e industris\u00eb tregojn\u00eb se fabrikat e automjeteve n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore kan\u00eb rreth 2.5 milion\u00eb automjete kapacitet prodhues t\u00eb pashfryt\u00ebzuar n\u00eb vit.<\/p>\n<p>Kjo situat\u00eb po i shtyn kompanit\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb alternativa p\u00ebr t\u00eb mbajtur n\u00eb funksion linjat e prodhimit dhe p\u00ebr t\u00eb mbrojtur zinxhir\u00ebt e furnizimit.<\/p>\n<p>Kina, sfida kryesore<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga arsyet kryesore t\u00eb kriz\u00ebs \u00ebsht\u00eb ndryshimi dramatik i konkurrenc\u00ebs n\u00eb tregun global.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000, Kina cil\u00ebsohej nj\u00eb treg jasht\u00ebzakonisht fitimprur\u00ebs p\u00ebr prodhuesit evropian\u00eb. P\u00ebr Volkswagen, tregu kinez n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte deri n\u00eb gjysm\u00ebn e fitimeve t\u00eb kompanis\u00eb.<\/p>\n<p>Por Pekini investoi fuqish\u00ebm n\u00eb krijimin e nj\u00eb industrie vendase t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb automjetet elektrike.<\/p>\n<p>Sot kompanit\u00eb kineze si BYD, Chery dhe Geely po zgjerohen me shpejt\u00ebsi n\u00eb Evrop\u00eb. Ato kan\u00eb p\u00ebrfituar nga kalimi drejt automjeteve elektrike dhe kan\u00eb konkurruar me \u00e7mime, kosto prodhimi dhe rit\u00ebm zhvillimi q\u00eb shum\u00eb prodhues evropian\u00eb e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i ndjekin.<\/p>\n<p>P\u00ebr prodhuesit evropian\u00eb, presioni \u00ebsht\u00eb dyfishuar: ata po humbasin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tregut kinez, nd\u00ebrsa nj\u00ebkoh\u00ebsisht po p\u00ebrballen me kompanit\u00eb kineze n\u00eb tregjet e tyre.<\/p>\n<p>Volkswagen, p\u00ebr shembull, ka njoftuar plane p\u00ebr t\u00eb shkurtuar rreth 100 mij\u00eb vende pune gjat\u00eb viteve t\u00eb ardhshme dhe ka mbyllur tashm\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb n\u00eb Dresden. Kompania po shqyrton edhe mbylljen e disa fabrikave t\u00eb tjera n\u00eb Gjermani.<\/p>\n<p>Europa po rrit shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Europa po hyn n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb ndjeshme t\u00eb shpenzimeve p\u00ebr mbrojtjen, n\u00eb kushtet e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb siguris\u00eb nga Rusia dhe pasiguris\u00eb rreth rolit afatgjat\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb mbrojtjen europiane.<\/p>\n<p>Kjo ka krijuar nj\u00eb treg potencialisht t\u00eb madh p\u00ebr kompanit\u00eb industriale.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu prodhuesit e automjeteve shohin nj\u00eb mund\u00ebsi.<\/p>\n<p>Kompanit\u00eb kan\u00eb fabrika t\u00eb m\u00ebdha, ekspertiz\u00eb n\u00eb prodhimin n\u00eb seri, sisteme logjistike dhe zinxhir\u00eb furnizimi t\u00eb integruar. Nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtyre kapaciteteve mund t\u00eb p\u00ebrdoret edhe p\u00ebr prodhimin e automjeteve ushtarake, dron\u00ebve dhe pajisjeve t\u00eb tjera t\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n<p>Por industria pranon se kalimi nga prodhimi i makinave civile te pajisjet ushtarake nuk \u00ebsht\u00eb i thjesht\u00eb.<\/p>\n<p>Prodhimi ushtarak k\u00ebrkon standarde t\u00eb ndryshme sigurie, certifikime, protokolle t\u00eb posa\u00e7me dhe marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ndryshme me qeverit\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, edhe rritja e shpenzimeve ushtarake nuk do t\u00eb thot\u00eb domosdoshm\u00ebrish se do t\u00eb krijohet nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb e krahasueshme me tregun masiv t\u00eb automjeteve civile.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr mund\u00ebsi: fabrikat europiane p\u00ebr prodhuesit kinez\u00eb<\/p>\n<p>N\u00ebse kontratat ushtarake nuk mjaftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbushur kapacitetet e tep\u00ebrta, kompanit\u00eb europiane po shqyrtojn\u00eb edhe nj\u00eb alternativ\u00eb tjet\u00ebr: t\u2019u japin prodhuesve kinez\u00eb akses n\u00eb fabrikat e tyre.<\/p>\n<p>Stellantis, pronare e markave Vauxhall, Fiat, Peugeot dhe Citro\u00ebn, ka marr\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb prej 20% n\u00eb kompanin\u00eb kineze t\u00eb automjeteve elektrike Leapmotor. Prodhimi i automjeteve t\u00eb saj ka nisur n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Nissan dhe Chery kan\u00eb n\u00ebnshkruar nj\u00eb memorandum mir\u00ebkuptimi p\u00ebr t\u00eb studiuar mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb automjetet e Chery t\u00eb prodhohen n\u00eb fabrik\u00ebn e Nissan n\u00eb Sunderland.<\/p>\n<p>Edhe Volkswagen ka shqyrtuar mund\u00ebsin\u00eb e ndarjes s\u00eb kapaciteteve t\u00eb lira t\u00eb fabrikave europiane me partner\u00eb kinez\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo mund t\u00eb sjell\u00eb t\u00eb ardhura dhe t\u00eb mbaj\u00eb n\u00eb pun\u00eb fabrikat europiane. Por nuk do t\u00eb thot\u00eb domosdoshm\u00ebrish se do t\u00eb rikthehet edhe zinxhiri vendas i furnizimit.<\/p>\n<p>N\u00eb disa raste, fabrikat europiane mund t\u00eb kryejn\u00eb vet\u00ebm montimin p\u00ebrfundimtar, nd\u00ebrsa komponent\u00ebt kryesor\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht baterit\u00eb, mund t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb importohen nga Kina.<\/p>\n<p>Rreziku p\u00ebr zinxhir\u00ebt e furnizimit<\/p>\n<p>Kriza e prodhuesve t\u00eb m\u00ebdhenj po p\u00ebrhapet edhe te qindra kompani q\u00eb u furnizojn\u00eb atyre pjes\u00eb dhe komponent\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Britani, industria automobilistike mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr relativisht t\u00eb vog\u00ebl prodhuesish t\u00eb m\u00ebdhenj, p\u00ebrfshir\u00eb Nissan, Toyota, BMW dhe Jaguar Land Rover.<\/p>\n<p>Prandaj, nj\u00eb reduktim i prodhimit te kompanit\u00eb kryesore mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr furnitor\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e Jaguar Land Rover, kompania ka njoftuar shkurtimin e rreth 4 mij\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb Britani, nga nj\u00eb total prej rreth 30 mij\u00eb punonj\u00ebsish.<\/p>\n<p>Furnitor\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se dob\u00ebsimi i prodhimit t\u00eb automjeteve mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb efekt zinxhir, duke rrezikuar jo vet\u00ebm vendet e pun\u00ebs, por edhe ekspertiz\u00ebn teknike dhe kapacitetet prodhuese q\u00eb jan\u00eb krijuar gjat\u00eb dekadave.<\/p>\n<p>A mund ta shp\u00ebtoj\u00eb industria ushtarake automobilistik\u00ebn?<\/p>\n<p>Rritja e shpenzimeve europiane p\u00ebr mbrojtjen mund t\u2019u jap\u00eb prodhuesve t\u00eb makinave kontrata t\u00eb reja dhe t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb shfryt\u00ebzimin e nj\u00eb pjese t\u00eb kapaciteteve t\u00eb tep\u00ebrta.<\/p>\n<p>Por vet\u00eb industria pranon se kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjidhje e plot\u00eb p\u00ebr kriz\u00ebn.<\/p>\n<p>Prodhimi i mij\u00ebra automjeteve ushtarake apo dron\u00ebve nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb leht\u00ebsisht nj\u00eb treg q\u00eb dikur k\u00ebrkonte miliona automjete civile \u00e7do vit.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, e ardhmja e industris\u00eb europiane t\u00eb makinave do t\u00eb varet jo vet\u00ebm nga shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, por edhe nga aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb ulur kostot, p\u00ebr t\u00eb konkurruar me prodhuesit kinez\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar inovacionin n\u00eb automjetet elektrike dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur zinxhir\u00ebt evropian\u00eb t\u00eb furnizimit.<\/p>\n<p>Riarmatimi mund t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb treg t\u00eb ri p\u00ebr kompanit\u00eb e automobilave. Por, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb kushtet aktuale, ai nuk duket se mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb madh\u00ebsin\u00eb dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb industria europiane e makinave ka pasur dikur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prodhuesit europian\u00eb t\u00eb automjeteve po p\u00ebrballen me r\u00ebnie t\u00eb prodhimit, konkurrenc\u00ebn e fort\u00eb kineze dhe kapacitete t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb pashfryt\u00ebzuara. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Europa po rrit shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, kompanit\u00eb e makinave po shohin industrin\u00eb ushtarake si nj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb fabrikat dhe zinxhir\u00ebt e furnizimit. Fabrika e Ford n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-100994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=100994"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100994\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=100994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=100994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=100994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}